|
RAZVOJNI PUT NARODNE BIBLIOTEKE U ALEKSANDROVCU
Započelo je to u našem kraju 18. januara
1872. godine. Pored ovog podatka, u "izvešću" čitaonice kožetinske
od 29. decembra 1874. godine stoji: da ima 25 članova koje redovni,
koje pomažući, da svaki član redovno plaća po 40 groša godišnje, a pomažući
koliko koji hoće, da ima 33 komada raznih knjiga, da prima 5 listova,
da je imovina čitaonice u gotovini 376 groša čaršijskih, a u stvarima
195,50 groša čaršijskih i da opština ne pomaže čitaonicu.
Obični ljudi u ovom kutku malene Srbije
hrabro su hvatali korak sa progresom, priključivali se opštoj težnji
za širenjem vidika, težnji za slobodom. A to je vreme kada se opština
kožetinska nalazi u sastavu sreza kozničkog, koji je granični srez prema
Turskoj, u koju se prelazi na Đumruku u Jankovoj klisuri kod Blaževa
iznad Brusa. Tek u vreme oslobodilačkih ratova Srbije od 1876. do 1878.
godine, granica je pomerena dalje na jug. U tim ratovima gine na Jankovoj
klisuri i Sibin Džamić iz Velike Vrbnice, ostavljajući udivici Mioni
i sinovima pravo na život i obavezu da uzoru "prvu brazdu",
kako bi je Glišić ovekovečio.
U pisanim tragovima koje stalno nalazi,
ko bi drugi nego profesor Miloslav Bondžić, nailazi se dalje
da je Odbor na sednici od 12. oktobra 1889. godine razmatrao akt kojim
se preporučuje da se nabave knjige "Voćarstvo" od dr
Đ. Radića i "Elementarna pismenost" od S. Čuturila.
Iduće godine 21. januara 1890. godine zapisano je: "Odbor je saslušao
akt gospodina Ministra prosvete, kojim se preporučuje Čika Jovin list
"Neven" za školsku knjižnicu pa je rešio da se list "Neven"
koji uređuje Zmaj, a izdaje gospodin Arsa Pajović, nabavi i za knjižnicu
u Aleksandrovcu.
1890. godine prvi put je u Aleksandrovcu
otvorena državna knjižara i te iste godine biblioteka je bila obogaćena
knjigama "Osman" od Gundulića po ceni od 5 dinara, "Gajenje
i sušenje šljiva" po ceni od 1 dinar i "Mapa Balkanskog poluostrva".
Naredne, 1891. godine nabavljene su knjige: "Pomenik znamenitim
ljudima" od M. Milićevića u pet knjiga, "Gajenje pernate živine"
od Velimira Pavlovića, "Stara Srbija i Makedonija" od Spiridona
Gopčevića i "Miloš Obrenović ili pogled na istoriju Srbije od 1813.
do 1839. godine".
Zajedno sa ljudima i knjige prolaze golgotu
Prvog svetskog rata. Crno-žuta monarhija, oličena u komandantu mesta
Juranjiću, plaši se većine naših knjiga, uništava ih, a umesto njih,
vrlo revnosno, donose se knjige i udžbenici štampani u Austro-Ugarskoj.
Po završetku Prvog svetskog rata naš kraj
se lagano oporavlja. Godine 1927. osniva se Specijalna vinodeljska škola
za dvogodišnje školovanje mladih vinogradara. Odmah se pri školi formira
i stručna biblioteka čiji se obim dostizao i do 3.200 knjiga, od kojih
su mnoge štampane na češkom, francuskom i drugim jezicima.
Grupa naprednih omladinaca,
đaka, intelektualaca, radnika i zanatlija obnavlja Narodnu biblioteku
u Aleksandrovcu 1928. godine. Čitaonica je radila u prvo vreme četvrtkom
i nedeljom, a dežurstvo je dobrovoljno, pošto nije bilo mogućnosti da
se plaća bibliotekar. Među osnivačima bio je Milutin Andrejić,
koji je i sada kao i uvek, aktivno prisutan svakom kulturnom, prosvetnom
i humanom događaju u nas. Oko biblioteke i čitaonice nastaje i prvo
aleksandrovačko kulturno-umetničko društvo.
Ponovno otvaranje i obnova biblioteke posle
Drugog svetskog rata i Revolucije opet su vezani za rad i zalaganje
Milutina Andrejića. On je uspevao da organizuje njen rad i u godinama
najcrnje oskudice. Nepokolebljivo je stajao ispred nje i u vremenima
kada nismo imali odviše razumevanja za njen značaj i postojanje.
Početak izgradnje Doma kulture 1970. i njegovo
stavljanje u upotrebu 1974. godine, možda su najpresudniji događaji
u priči o našoj biblioteci. Konačno, naša biblioteka dobija odgovarajuće
prostorije. Konsoliduju se samoupravni odnosi i definišu potrebe radnih
ljudi za knjigom i kulturom uopšte. Sve to našoj biblioteci donosi povoljnu
klimu i sve više razumevanja i sredstava za rad.
Naša biblioteka je među prvima u SR Srbiji
prihvatila akciju nabavke knjiga putem četvorogodišnjeg beskamatnog
kredita kod udruženih izdavača Srbije 1978. godine.
Na taj način naša biblioteka je obogatila
svoje fondove u 1978. godini sa više od 5.000 knjiga i tako se već 1979.
godine približila normativima "jedna knjiga po glavi stanovnika".
Danas biblioteka sa 3 isturena odeljenja i pokretnom bibliotekom ima
preko 36.000 knjiga, pa ako znamo da opština Aleksandrovac ima oko 34.000
stanovnika, onda možemo da konstantujemo da sada u ovom momentu imamo
više od jedne knjige po glavi stanovnika.
Narodna biblioteka je za svoj rad dobila
od strane Skupštine opštine Aleksandrovac 1972. godine PLAKETU za širenje
prosvete i kulture u komuni.
|